اشاره :
1 ـ استقرار ايران زمين در ميان دو نسخه اروپا ـ آسيا و عربستان تجربه زلزله هاي شديد در طول تاريخ وقوع زلزله هاي شديد در دهه هاي اخير و خسارتهاي انساني ـ اقتصادي و اجتماعي ناشي از آنها بيانگر لرزه خيزي زياد و آسيب پذيري شديد كشور در برابر زلزله است . متاسفانه در پي بعضي از اين حوادث طبيعي ناگوار اسناد و بناهاي بسيار باارزش تاريخ فرهنگ باستاني ايراني نيز با خاك يكسان شده است . تمامي حقايق فوق حاكي از لزوم تمركز بر روي يافتن راه حلي براي جلوگيري و كاهش اين اثرات مي باشد.
پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله براساس پينشهاد سازمان علمي ـ فرهنگي ملل متحد (يونسكو) و تصويب هيات محترم وزيران و با مجوز شوراي گسترش آموزش عالي در 1368 9 23 به عنوان موسسه تحقيقاتي جامع در امر زلزله باتلاش متخصصين ايراني در امر زلزله تاسيس گرديد.
اهداف اصلي پژوهشگاه عبارت از پژوهش و آموزش در همه جنبه هاي مرتبط به لرزه خيزي مهندسي زلزله خطر لرزه اي مديريت بحران و ارائه راهكارهاي عملي براي كاهش خطر زلزله و توسعه فرهنگ ايمني در مقابل زلزله در اين كشور و منطقه است .
در حال حاضر اين پژوهشگاه از سه معاونت پژوهشي و فناوري آموزش و تحصيلات تكميلي برنامه ريزي و پشتيباني و چهار پژوهشكده زلزله شناسي مهندسي ژئوتكنيك مهندسي سازه و مديريت خطرپذيري و بحران تشكيل شده است . همچنين مركز ملي پيش بيني زلزله و مركز ملي شبكه لرزه نگاري باند پهن ايران نيز در اين پژوهشگاه مستقر مي باشند.
2 ـ اين مصاحبه با دكتر مهدي زارع دانشيار زلزله شناسي مهندسي و معاون پژوهشي و فناوري پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله در دفتر او واقع در تهران خيابان فرمانيه ديباجي شمالي انجام گرفته است :
3 ـ « پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله » هم اكنون داراي 120 دانشجو در مقاطع كارشناسي كارشناسي ارشد و دكترا; است .
كار پژوهشگاه زلزله چيست
بسم الله الرحمن الرحيم پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله آذر ماه سال 1368 شروع به كار كرد . وظيفه اش توليد علم و توسعه دانش و فناوري زلزله شناسي در ايران و منطقه است . به خاطر همين پژوهشگاه بين المللي گفته مي شود. در ابتداي تاسيس اين پژوهشگاه سازمان يونسكو به دولت جمهوري اسلامي پيشنهاد كرد كه يك موسسه يا مركز تحقيقاتي احداث شود در جنوب غربي آسيا.
دولت ايران اين پيشنهاد يونسكو را پذيرفت . پس از آن در داخل وزارت علوم كه آن موقع اسمش وزارت فرهنگ و آموزش عالي بود موضوع پيگيري شد. ابتدا در يكي از اتاقهاي وزارت فرهنگ و آموزش عالي در ساختمان قديم وزارتخانه آغاز به كار كرد و توسعه پيدا كرد و سپس فضايي به آن اختصاص دادند كه همين محلي كه ما هستيم تاسيس شد. و آرام آرام اين پژوهشگاه توسعه پيدا مي كند. توسعه اش هم به اين ترتيب بوده كه ابتدا به عنوان « موسسه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله » آغاز به كار مي كند و بتدريج هم در دور هم جمع كردن محققين مرتبط با موضوع فعال بوده يعني كساني كه در كشور آن موقع كار مي كردند سعي كرد جمع كنند يا منتقل كنند به اين موسسه و نيز در پرورش نيروي جوان فعال بوده است . من سال 1370 فوق ليسانس پذيرفته شده بودم . نيروهايي مثل من جذب اين موسسه شدند از طريق مديريت آن زمان . و الان جزو زلزله شناسان و هيئت علمي دانشگاه مشغول فعاليت هستند.
اينكه ايران مسئوليت تاسيس يك مركز علمي زلزله شناسي را پذيرفت به علت اين است كه ايران يك كشور ثروتمند و داراي بودجه نفتي است يا دليل ديگري دارد ما بارها مشاهده كرده ايم كه بارها به علت اينكه ايران داراي ثروت نفتي است چنين پيشنهاداتي به او مي شود. مثل برگزاري برخي اجلاس هاي منطقه اي برخي اجلاس هاي حوزه كشورهاي اسلامي مثل بازيهاي ورزشي و... سوال من اين است آيا يونسكو دلش به حال مملكت و مردم ما سوخته است يا خواسته است با بودجه نفتي ايران يك مركز بين المللي زلزله شناسي تاسيس كند. چرا اين پيشنهاد به تركيه نشده چرا به تاجيكستان يا قزاقستان يا پاكستان يا امارات و... نشده است
در منطقه منظور اين است كه كشورهاي لرزه خيز منطقه را تحت پوشش قرار بدهيم . آسياي ميانه مخصوصا منطقه قفقاز جزو كشورهاي لرزه خيز هستند. بخش مهمي از شرق كشور ما در افغانستان و پاكستان جزو مناطق لرزه خيز هستند.
در 17 مهر سال 1384 زلزله بالكوت پاكستان را با بيش از 80 هزار كشته شاهد بوديم . همين پريروز در 12 دي ماه 88 زلزله اي در تاجيكستان رخ داد با 5 7 ريشتر . 20 هزار نفر بي خانمان به جاي گذاشت .
سوال من درباره انگيزه هاي يونسكو و ديگران است . آيا به خاطر بودجه نفت و پول فراوان به ما چنين پيشنهاداتي مي شود يا به خاطر رشد و اعتلاي ايران و ايراني از پول نفت ما مي خواهند هزينه كنند براي ديگر كشورها. چرا در ايران
در جنوب غربي آسيا اساسا چنين موسسه اي وجود نداشته است . فقط يك پيشنهاد به دولت جمهوري اسلامي شده است . كشورهاي ديگر دانشمندان در سطح دانشمندان ايران ندارند به همين دليل است كه يونسكو چنين پيشنهادي را به ايران كرد. در جلساتي كه هست ما از سطح علمي دانشمندان منطقه آشنا مي شويم . كيفيت آدمهايي كه در ايران هستند از ساير كشورها بسيار بالاتر است .
من معتقدم كه بيش از اينها هم بايد در زمينه زلزله شناسي سرمايه گذاري كنيم .
جنبه دوم اين استكه زمين پيوستگي دارد ما بايد به زلزله در كشورهاي همجوار و منطقه نيز توجه داشته باشيم . مرزها مشخص هستند اما زمين و زلزله پيوسته هستند. بنابر اين شما نمي توانيد بگوييد كه نفت شهر كه در منطقه غرب ايران و عراق است اگر در فاصله 10 كيلومتري نفت شهر با مرز عراق زلزله رخ بدهد شما نمي توانيد بگوئيد به ما مربوط نيست . اگر زلزله در 10 كيلومتري مرز ايران و عراق رخ بدهد نفت شهر هم آسيب مي بيند. در مورد تمام شهرهاي مرزي مي توان اين حرف را زد. بنابر اين ما به خاطر اينكه ايمني و لرزه اي كشور را مطالعه كنيم ناچاريم كشورهاي اطراف و منطقه را هم پوشش بدهيم .
زماني كه به پژوهشگاه شما تلفن مي كنيم در مركز تلفن پژوهشگاه يك پيامي پخش مي شود تحت اين عنوان كه : « كشور عزيز ما يكي از نواحي لرزه خيز دنيا است . با رعايت اصول ايمني نتايج نامطلوب ناشي از زلزله در جامعه را كاهش دهيد. »
من براي جلوگيري از زلزله چه كاري مي توانم انجام بدهم يك سنت غلطي كه در ايران وجود دارد اين است كه دولت در همه زمينه ها توپ مشكلات را به زمين مردم مي اندازد. هيچ كجاي دنيا به مردم نمي گويند در مصرف آب صرفه جويي كنيد. به جاي اين شعارها براي مردم يك ماشين رختشويي توليد مي كنند كه حداقل مصرف آب را داشته باشد. هيچ كجاي دنيا به مردم نمي گويند در مصرف برق صرفه جويي كنيد به جاي اين شعارها لامپ كم مصرف توليد مي كنند. هيچ كجاي دنيا به مردم نمي گويند در مصرف نان قناعت كنيد نان را با حداقل ضايعات توليد مي كنند. همين طور در باره زلزله چرا شما از مردم توقع داريد براي زلزله كاري بكنند. هيچ كجاي دنيا دولتها از مردم توقع كار ندارند آنها سيستم را درست مي كنند.
اگر هيچ كجاي دنيا اين كار را نمي كنند ما در ايران بايد اين كار را انجام بدهيم . اگر 20 سال قبل يك زلزله اتفاق مي افتاد تلفاتش بيشتر از حالا بود. فرد از ترس و هيجان مي رفت روي بالكن بعد مي افتاد و مي مرد. حداقل اين شعارها اين است كه به مردم بگوييم وقتي زلزله مي آيد روي بالكن نرويد. افكار عمومي از نظر دنيا بسيار مهم است . بنابراين ما هم بايد روي افكار عمومي در ارتباط با آموزشهاي زلزله توجه كنيم . افكار عمومي بايد نسبت به خطرات زلزله آموزش ببيند. افكار عمومي مي تواند از دولت مطالبات خود را داشته باشد. شما موارد خوبي را مطرح كرديد. بله اگر ما روي افكار عمومي كار كنيم و آموزشهاي لازم را در ارتباط با رعايت مسايل ايمني در ارتباط با زلزله را به مردم بدهيم در نتيجه مطالعات مردم از دولت بالا مي رود و مردم خواهان رعايت استانداردها از سوي دولت مي شوند. استاندارهاي ساختماني را در شهرها و روستاها بايد بالا ببرند.
بنابراين يكي از اصول آموزش همگاني آگاهي كردن مردم . افزايش سقف مطالبات از دولت است . نماينده مجلسي كه انتخاب مي شود بايد اولا خودش آگاه باشد و ثانيا در مجلس برنامه ها و طرحهايي را به تصويب برساند كه به نفع مردم و زلزله شناسي و مهندس زلزله باشد. مردم بايد به نماينده مجلس فشار بياورند تا در مجلس مدافع حقوق مردم در ارتباط با ايمني زلزله باشد. ما ديروز (يكشنبه 88 10 13 ) كارگاهي داشتيم در پژوهشگاه .
يكي از محققين يك كار جالبي انجام داده بود. جستجوهاي كلمات مردم ايران درباره زلزله را بررسي كرده بود. شهرها را ليست كرده بود. مردم بندرعباس بيشترين جستجوي كلمه زلزله را داشته اند.
چرا
به خاطر اينكه بيشترين زلزله ها در بندرعباس مي آيد و چون بيشترين زلزله در بندرعباس مي آيد افكار عمومي آنجا همه دنبال جستجو در باره زلزله هستند مي خواهند نسبت به زلزله آگاه شوند. جالب است بدانيد كه تهران در جستجوي زلزله رتبه دهم را داشت . جمعيت بندرعباس را با تهران مقايسه كنيد. حالا حساب كنيد اگر مردم تهران به اندازه مردم بندرعباس در جستجوي زلزله باشند. چقدر آگاهي بوجود مي آيد و چقدر دولت مجبور مي شود استانداردهاي مربوط به زلزله را رعايت كند. بنابراين اين اهميت آگاه بودن افكار عمومي بسيار مهم است .
لطفا يك توضيح خلاصه درباره گسل بدهيد.
گسل يك شكستگي در پوسته زمين است . اين تغيير شكل كه دارد تحميل مي شود به پوسته تا حدود 90 درصدش به صورت غيرلرزه اي است . به صورت تغيير شكلهاي خميري و...است . ولي يك قسمت به صورت شكسته شدن ناگهاني در گسل ها انجام مي شود. به عبارت ديگر 10 درصد از گسل ها ايجاد زلزله مي كنند . آيا همه گسل ها همين ويژگي را دارند خير بعضي از گسل ها خيلي قديمي هستند. در دورانهاي گذشته فعال شده اند جابجا شده اند و بعد هم هيچ اثر و مشخصاتي از آن نمي بينيم . بعضي از گسل ها جديد هستند. فعال هستند. ما به آنها مي گوئيم گسل هاي فعال . مثل گسل بم مثل گسل منجيل مثل گسل طبس بعضي ها هم صفحه گسلي هستند كه اخيرا ما از آنها فعاليتي نديده ايم ولي مشابهت فعاليت دارند مثل قطعه گسل مريوان در گسل زاگرس .
آيا درباره گسل هاي تهران مي توانيد اطلاعات بدهيد.
بخش هايي از سعادت آباد مخصوصا شمال سعادت آباد و مناطقي مثل كوي فراز و محدوده فروشگاه شهروند (شمال فروشگاه شهروند) شهرك مخابرات اينها در فراگسل صفحه گسل نياوران هستند. متاسفانه اشتباه شده و نبايد اجازه ساخت وساز در شمال سعادت آباد داده مي شد. متاسفانه در اين منطقه ساختمانهاي بلند ساخته شده . تمام باند شمالي تهران روي گسل زلزله است . دامنه شمالي تهران . از كن ابتداي جاده سولقان گسل زلزله شروع مي شود به سوهانك وصل مي شود. از كن تا سوهانك روي گسل زلزله است . حصارك كن كه دانشگاه آزاد است روي گسل زلزله است . متاسفانه دانشگاه آزاد حصارك روي گسل زلزله ساخته شده است . روستاي كن قديم روي گسل است . از ايستگاه متروي وردآورد هم روي گسل است تا ماهدشت كرج . در جنوب تهران هم گسل ايوانكي مهم است . از ايوانكي عبور مي كند تا سه راه افسريه ابتداي جاده امام رضا(ع ). اين گسل تا گرمسار هم مي رود.
با انتقال مركزيت تهران به نقطه ديگر موافقيد.
انتقال مركزيت تهران از تهران به شهر ديگر غلط است . اينكه مي گويند اصفهان استاد معين تهران است غلط است . بهترين راه حل اين است كه يك شهر جديد را در يك دشت انتخاب كنند و يك شهر جديد و مدرن بسازند با استانداردهاي جديد و بخشي از تهران بويژه برخي ادارات و... به آنجا منتقل شود. انتقال تهران به شهرهاي ديگر در واقع انتقال مشكلات تهران به يك شهر ديگر است .
يك زماني شايعاتي بود كه گرمسار و سمنان به عنوان مركز جديد ايران قرار بود انتخاب شود.
غلط است . سمنان و گرمسار جزو شهرهاي زلزله خيز ايران است . سال 1367 چندين زلزله پشت سر هم در گرمسار آمد . 1386 زلزله هاي متعدد و پشت سر هم داشت .
باتوجه به اينكه مسئولين مي دانستند شمال تهران روي گسل زلزله است چرا ساختمان سازي شد چه اتفاقي افتاد
نمي دانم . شايد جذابيت هاي اقتصادي شمال تهران باعث شده مسئولين از بقيه مسايل و مشكلات چشم پوشي كنند. فكر نكرده اند كه روي گسل نبايد دستور ساخت برج 10 12 طبقه داد . همه آئين نامه هاي دولتي مي گويند روي گسل نبايد اجازه تجمع جمعيت بالا داد. نبايد اجازه ساخت وساز داد.
يك نمونه مثال بزنيد. كجا روي گسل ساختمان ساخته اند
آلان آدرس به شما مي دهم . ابتداي تله كابين توچال در خيابان ولنجك در ورودي تله كابين يك خيابان سرازيري آغاز مي شود آنجا در واقع صفحه اثر وضعي گسل شمالي تهران است . همان نقطه چندين آپارتمان چندين طبقه احداث شده است .
يك نقطه ديگر را هم مثال بزنيد.
ياغ شاطر . ساختمان 7 طبقه ساخته اند . من اسم و آدرس ساختمان را نمي دهم . در نياوران هم اين اشتباه تكرار شده است . بعضي از نقاط نياوران مركز گسل است .
آدرس گسل مركزي سعادت آباد را هم بدهيد.
بالاتر از شهروند سعادت آباد كاملا روي فراديواره گسل تهران است . ساخت وساز در آنجا اشتباه بوده است .
رعايت استانداردهاي ايمني زلزله در ساختمانها به عهده كيست
به عهده سازنده است . كنترل ايمني به عهده شهرداري است .
آيا شهرداري ها به وظايف خود عمل مي كنند
سازنده ها كه برخي از آنها بسازبفروش ها هستند به خاطر سود بيشتر استانداردها را رعايت نمي كنند. حتي دست به تباني با شهرداري ها مي زنند.

يك تاييد بي دليل مي گيرند. ساختمانهايي ساخته مي شود كه مي تواند فاجعه ايجاد كند. مثال مي زنم . در همين زلزله بالكوت پاكستان كه 17 مهر 84 رخ داد به 7 8 ريشتر . در 125 كيلومتري اسلام آباد رخ داد . اسلام آباد هم تكان زيادي خورد . مردم ترسيدند ريختند بيرون . كسي آسيب نديد. ترك هاي كوچكي هم در در و ديوارها ايجاد شد. در يك برج مسكوني به نام برج مارگاراتاور كه سرمايه گذارش هم سعودي ها بودند . در برج مارگاراتاور متاسفانه تخريب صورت گرفت . تمام برج آمد پايين . برج 12 طبقه بود و 2500 نفر فقط در همين برج كشته شدند . حالا شما در نظر بگيريد در اسلام آباد هيچ كس خون از دماغش هم نيامد ولي در يك برج 2500 نفر كشته شدند . ما در اسلام آباد در جريان زلزله بالكوت كه 125 كيلومتر با اسلام آباد فاصله داشت با واقعيت تخريب يك برج و 2500 كشته مواجه هستيم . يك منزل مسكوني خراب بشود ممكن است 5 نفر يا 10 نفر آدم كشته شوند ولي وقتي يك برج تخريب شود هزاران كشته مي دهد. بنابراين رعايت استاندارد ايمني ساختمانها براي همه جا همه جاي ايران لازم است .
ناظر بر ساخت وسازها چه نهادي است
نظام هاي مهندسي .
نظام هاي مهندسي رشوه مي گيرند و اجازه مي دهند ساختمان غيراستاندارد برج غيراستاندارد ساخته شود. چه كار مي توانيد بكنيد
ما كاري نمي توانيم بكنيم .
پس اجازه بدهيد سئوالم را به صورت ديگري بپرسم از شما چه كسي و چه نهادي حرف شنوي دارند
تا زماني كه بازخواست در كشور باب نشود مشكلات ما پابرجاست . به جاي اينكه اشتباهات را لاپوشاني بكنيم به جاي اينكه خطاها را به فراموشي بسپاريم بايد سنت بازخواست را احيا كنيم . مقصرين را بايد محاكمه كنند.
چه كسي بايد بازخواست بكند. خبرنگاران و روزنامه نگاران كه نمي توانند و...
قوه قضائيه بايد عمل كند.
يك نمونه از بازخواست توسط قوه قضائيه را مثال بزنيد.
من سراغ ندارم . براي ساختمانهاي موجود سراغ ندارم . ولي براي ساختمانهايي كه ريختند و ويران شدند نمونه دارم . مجتمع صادقي پور رشت پيمانكارش را دستگير كردند زندان بود و آخرش نمي دانم چه شد. به هر حال بازخواست در كشور ما باب نيست . به نظر من بازخواست خيلي مهم است .
بيشترين كساني كه مدنظر ما هستند جامعه مهندسان است . جامعه حرفه اي علمي و مهندسي كشور. ما براي استانداردسازي ساختمانها داريم توليد علم مي كنيم و انتظار داريم جامعه مهندسي كشور به اين نكات توجه كنند. از توليد علم در « پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله » استفاده كنند و سطح استانداردها را در ساختمان سازي بالاتر بروند.
قسمت ديگر مسئله اين است كه مديران اجرايي و مسئولين نيز بايد توجه به اين توليد علم بكنند. متاسفانه در كشور ما « روزمرگي » باعث شده مسئوليت تصميمات درست و سنجيده نگيرند.
آيا به دستاوردها توصيه ها و توليد علم در « پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله » بي اعتنايي صورت مي گيرد
بهانه مي آورند مشكلات اقتصادي را مطرح مي كنند مشكلات اسكان و جمعيتي را مطرح مي كنند. آن توقعي كه ما از مسئولين داريم برآورده نمي شود. توقع ما توقع بيهوده نيست . توجهي كه ما مي خواهيم توجه منطقي است . من يك مثال براي شما مي زنم .
10 سال پيش ما از نظر نيروي تحقيقاتي تعداد پروژه ها تعداد پرسنل سطح كارهايي كه مي كرديم از تركيه جلوتر بوديم . يك موسسه تحقيقاتي مثل ما در استانبول تركيه وجود دارد. ما چون در جلسات و كنفرانس هاي بين المللي شركت مي كنيم از كارهاي همديگر اطلاع داريم . ما 10 سال پيش از تركيه اي ها جلوتر بوديم . امسال كه ما در يك جلسه شركت كرديم كه آنها برگزاركننده اش بودند هم درباره پرسنل شان سئوال كرديم هم درباره بودجه شان سئوال كرديم . آنها خيلي خيلي از ما جلوتر رفته اند. در يك قسمتهايي از ما جلوتر افتاده اند. نكته مهم تري را مي خواهم بگويم . ما سئوال كرديم آنها موسسه اي شبيه موسسه ما هستند تعدادشان هم از ما كمتر هستند اما دو برابر بودجه ما را دارند از دولت تركيه مي گيرند.
« پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله » و دانشمندان زلزله شناس ايران براي دولت ايران اهميتش از يك باشگاه فوتبال و يك فوتباليست بيشتر است يا كمتر
سئوال سختي كرديد. همين قدر مي دانم كه بايد به اين علم توجه شود. آيت الله جوادي آملي اخيرا يك سخنراني داشتند ايشان مي فرمودند : ما علم بومي نداريم علم جهاني است . علم بين المللي و جهاني است . استاندارد خوب يا بد بودن هم جهاني است . كسي نمي تواند از يك گوشه تهران بلند شود و شعار بدهد كه آقا اين حرفهايي كه علم زلزله شناسي در دنيا مي زند اينها را كنار بگذاريد من خودم يك علم زلزله شناسي درست كرده ام از همه جاي دنيا بهتر است . دنيا بايد بيايد از من درس و تجربه علم زلزله شناسي بگيرد. ما مجبوريم با سطح استاندارد علمي دنيا پيش برويم . تصميم هاي علمي بومي نمي توانيم بگيريم . از نو هم نمي توانيم براي خودمان چيزهايي را اختراع كنيم . بايد به پيشرفتهاي علمي دنيا نگاه كنيم . بده بستان علمي هميشه تاريخ وجود داشته است و بزرگترين قسمتش هم دوران تمدن اسلامي بوده و اساسا ريشه شكوفاشدن تمدن اروپا همين مسلمانها بوده اند. پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله براساس يك خواب و خواب نما شدن يك فرد ايجاد نشده است . براساس مطالعات فشرده و طولاني ايجاد شده است . بنابراين ارتقاي كيفي و علمي آن هم با خواب نمايي و توهم گرايي نمي تواند پيش برود. ما الان پيشنهاداتي داريم كه جلو نرفته و حركت نكرده است . در مسئله فناوري نانو ما اولين موسسه اي بوديم كه پيشنهاد كرديم از فناوري نانو در زمينه پيشگيري زلزله كار بكنيم . يك مطالعه نمونه هم انجام داديم . من چند سخنراني هم در اين زمينه انجام دادم .
به چه كسي پيشنهاد داديد كدام نهاد كدام مسئول
هم به وزارت علوم پيشنهادمان را فرستاديم و هم به معاونت علمي فناوري رياست جمهوري . معاونت علمي ـ فناوري رياست جمهوري به ما گفتند شما از طريق وزارتخانه تان اقدام كنيد ما از طريق وزارتخانه مان اقدام كرديم ...
لابد وزارتخانه تان هم گفت از طريق شهرداري اقدام كنيد...!
نه . بدتر از اين ... وزارتخانه به ما مي گويد ما اين قدر به شما بودجه مي دهيم . بودجه اي را به ما پيشنهاد مي كنند كه شدني نيست . مي گويند كار خيلي مهمي است . اما شما برويد اين كار خوب را در قالب همين مقدار بودجه اي كه مي دهيم انجام دهيد. عملا كار به بن بست مي رسد.
شما قبلا فرموديد كه از تركيه جلوتر بوديد الان عقب تر از تركيه هستيد صريح تر مي توانيد در اين باره صحبت كنيد. توضيح بيشتري بدهيد.
دوست ندارم در اين زمينه توضيح بيشتري بدهم . ما با دانشمندان زلزله شناس تركيه در ارتباط هستيم . مدام با هم جلسه داريم . آنها دارند الان نرم افزار درست مي كنند و به اروپا مي فروشند . 150 هزار يورو قيمت يك نرم افزار تركيه اي است كه به جامعه اروپا صادر مي شود . سال 1376 بود من يك كنفرانسي در تركيه بودم واقعا مي ديدم كه در خيلي از زمينه ها ما خيلي جلوتر از تركيه اي ها بوديم اما حال آنها از ما پيش تر رفته اند. من احساس ناراحتي مي كنم . دولت تركيه خيلي خوب ازدانشمندان زلزله شناس تركيه حمايت مي كند.
آقاي دكتر در حوزه كاري تان فرار مغزها داريد
متاسفانه بله .
رفقايتان بودند
الان ديگه متاسفانه از دانشجويان خودم هم هستند.
كي جذبشان كرده
الان برايتان مثال مي زنم . ما يك فارغ التحصيل خوب همين پارسال در پژوهشگاه داشتيم . واقعا يك دانشجوي درجه يك بود. من تا حالا سه دانشجوي دكتري داشته ام . اين دانشجو الان جذب دانشگاه توكيو شده و الان مشغول است .
دو تاي ديگه هم در حال فرار هستند
نه . خوشبختانه ايران هستند و عضو هيئت علمي دانشگاه هستند. همين الان يكيشان تلفن كرده بود. آن يكي را هم داريم سعي مي كنيم به كشور بازگردانيم . درباره همين دانشجو يك چيز جالب براي شما بگويم . بعضي از افراد كه از ايران مي روند جذب مي شوند بعد در مسير خودشان شكل مي دهند. كاري هم ندارد در كشور خودت در چه زمينه اي كاري مي كردي . ولي اين دانشجوي من را دقيقا در همان زمينه اي كه در ايران كار كرده بود ادامه كار داده است . ژاپني ها از او خواستند تا ادامه كار ايران را در توكيو پيگيري كند. من از اين اتفاق هم دلم مي سوزد و هم باعث افتخار ما است . باعث افتخار ما از اين بابت است كه كيفيت علمي ما به اندازه اي رسيده است كه نيروي تربيت شده ما را ژاپن تاييد كرده و از او خواسته است ادامه كار ايران را در ژاپن پيگيري كند. از همدروه ايي هاي خودم و به قول شما از رفقايم هم خيلي ها بوده اند كه الان در كشورهاي مختلف مشغول كار هستند. براي خود من هم چندين بار پيشنهاد شده است . اما من ايران را ترك نمي كنم . به من پيشنهاد استادي دانشگاه فرانسه شد اما قبول نكردم . از شركتهاي چندمليتي بزرگ بارها پيشنهاد آمده است .
در زلزله بم شما كجا بوديد ايران بوديد يا فرانسه
ايران بودم . مسئول يك گروه بودم . مسئوليت الان را نداشتم .
پس از زلزله بم رفتيد
همان شب وارد بم شديم .
من حدود 3 ماه بم بودم چند سئوال درباره زلزله بم و پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي دارم . ما چندين شهر داشته ايم كه مثل بم به طور كل نابود شدند. بوئين زهرا منجيل طبس بم و... موسسه و پژوهشگاه شما چرا يك مدل شهري ندارد. چرا چند نمونه بازسازي شهرهاي زلزله زده مطابق با شرايط اقليمي ايران تهيه نمي كنيد من در بم از نزديك شاهد بودم كه مسئولين جلسات طولاني مي گذاشتند كه تازه تصميم بگيرند بم با چه مدل اقليمي و شهري ساخته شود بعدها پيگير شدم تا يك سال هنوز مدل شهر جديد بم به تصويب نرسيده بود. چرا يك مدل يا چند مدل براي ايران تهيه نمي كنيد شما كه مي دانيد ايران يك كشور زلزله خيز است چرا مدلهاي متفاوت شهري تهيه نمي كنيد
موضوعي را كه شما مطرح مي كنيد يك مسئله چندوجهي است . متخصصين شهرساز زلزله شناس جامعه شناس روان شناس و... بايد يك تيم مشترك تشكيل بدهند. بايد بررسي هاي دقيق انجام شود. حرف شما درست است . بايد در اين زمينه كار كنيم . هنوز چنين طرحهايي را نداريم . اين نقطه ضعف ايران است . من نكته اي را درباره بم به شما بگويم . 4 سال و 2 ماه قبل از وقوع زلزله بم من در استانداري كرمان يك سخنراني كردم . سال .1378 روزنامه همشهري فرداي زلزله بم اين سخنراني من را منتشر كرد . 6 دي 1382 همشهري را نگاه كنيد دو صفحه مانده به آخر اين سخنراني چاپ شده است . من در استانداري كرمان گفتم شهر بم شهري است كه در موقعيت بسيار خطرناكي است و اگر زلزله بيايد اتفاقي مثل طبس در آن تكرار مي شود . متاسفانه 4 سال و 2 ماه بعد اين اتفاق افتاد . بم موقعيتش خطرناك بود. روي گسل بم بود. از بم بگذريم . چرا اسم بيرجند را نمي آوريم . بيرجند گسل نورزاد نزديكش است . گسل هاي ديگر نزديكش هستند.
چنين شهري را چرا مركز استان كردند
مركز استان كردند كه توسعه پيدا كند.
شهري كه روي گسل زلزله است را براي چي مركز مي كنند براي چي توسعه مي دهند
از خودشان بپرسيد. كرمان هم همين طور است . كرمان هم روي گسل است . توجه به اين شهرها بايد بيشتر باشد. در بم بسياري از ساختمانها بدون باربند و شناژ ساخته شد. همان ساختمانهاي بدون باربند و شناژ قتلگاه مردم بم شد. معناي اين حرف اين است كه در بيرجند و كرمان اجازه ندهيم ساختمانها بدون باربند و شناژ ساخته شوند.
شما پيش بيني زلزله بم را در كارنامه تان داريد الان و در شرايط حاضر كدام شهرها را مستعد زلزله مي دانيد ان شاالله كه هيچ گاه زلزله نيايد. اولين نقطه اي كه در ذهن تان هست كدام شهر است
بيرجند جاي مهمي است . فكر مي كنم بيرجند حدود 500 هزار نفر جمعيت دارد . تهران و تبريز اولويت دارند . در هر دو شهر تا دلتان بخواهد در اين 10 20 سال اخير اشتباهات رخ داده است . در تبريز محلات جديد در جاهاي نامناسب گسترش پيدا كرده است .

اسامي محلات تبريز را مي توانيد بگوييد.
بله . باغميشه . توسعه باغميشه اشتباه بوده . از باغميشه شروع كنيد شهرك بانك صادرات كوي ارم تمام منطقه كوه عين علي خط قرمز است . دور وبر بزرگراه پاسداران در شمال تبريز توسعه اشتباه بوده . هر توسعه اي كه پيدا كرده غلط بوده . اساسا فكر شهرسازي در آنجا اشتباه بوده . توسعه تبريز از اساس اشتباه بوده . تهران و تبريز وضعيت بغرنجي دارند. بندرعباس شهر مهمي است . خيلي زلزله در آن رخ مي دهد . آبان ماه امسال در بندرعباس يك زلزله 4 9 ريشتري رخ داد 300 نفر مجروح رفتند بيمارستان . اين خيلي آمار بدي است . زلزله 4 9 ريشتري نبايد 300 نفر مجروح روانه بيمارستانها بكند . اگر زلزله 5 9 ريشتري در بندرعباس بيايد چند نفر بايد كشته شوند اين مسايل بايد به ما شوك بدهد.
اين شوك بايد به كسي وارد شود به من يا شما يا مسئولين امر.
به همه . همه بخشهاي مربوطه . مسئولين نظام مسئولين استاني . سئوال مهمي است . سئوال بزرگي است . با زلزله 4 9 ريشتري 300 نفر به بيمارستان رفته اند. توجه به اين نكته خيلي مهم است . اين آمارها در دنيا معنا دارد. آبروي نظام جمهوري اسلامي در جهان مي رود. آبروي ما در خطر است . الان آسيب هاي زلزله در دنيا خيلي خيلي كم است .
هركس اين خبر را در دنيا بخواند مي گويد اين كشور را نگاه كن ببين دارند چه جوري زندگي مي كنند. روي هوا دارند زندگي مي كنند. به نظر من بايد به استاندارها شوك وارد شود. به نمايندگان مجلس بايد شوك وارد شود. مردم بايد اينها را رها نكنند و مطالبات خود را در زمينه زلزله از اينها بخواهند . چرا بايد در زلزله 4 9 ريشتري 300 نفر بيمارستان بروند . چرا اين قدر آسيب پذيري ايران در زلزله بالا است . دغدغه بندرعباس هميشه در ذهن من است و من را رها نمي كند. دورود و بروجرد هم در ذهن من است . « دورود » « بروجرد » « صحنه » مريوان اينها شهرهايي هستند كه خيلي مهم هستند از نظر خطر زلزله .
زماني كه در بم بودم از كشورهاي تركيه مالزي ژاپن ايتاليا و... مدلهاي خانه به بم آمد و به نمايش گذاشته شد. آنها با آوردن يك مدل خانه و نمايش آن در يك منطقه بياباني اعلام كردند كه مي توانند هرچند عدد خانه اي كه دولت ايران بخواهد در بم احداث كنند مهندسان ايراني هيچ مدلي را نداشتند ارائه دهند يا حداقل من نديدم چرا ما نتوانستيم مدل خانه ارائه دهيم و چرا از مدل خانه هاي تركيه ايتاليا و... استفاده كرديم .
ما ديروز (يكشنبه 10 13 ) يك سمينار تخصصي داشتيم درباره روز ايمني . وزير مسكن سابق آقاي سعيدي كيا يك گزارشي داد و گفت كه مهندسان مشاور چند مدل ساختماني انتخاب كردند و مردم بم حق انتخاب داشتند تا بيايند يك مدل ساختماني را انتخاب كنند. اين امكان براي مردم بوده كه از مدلهاي ايراني هم استفاده كنند. اما آنچه در خود بم اجرا شده نشان مي دهد حرفهاي شما درست است . در بم ملقمه اي از مدلهاي مختلف ساخته شده است . جامعه شناسان و معمارهايي كه ديروز در سمينار بودند گزارش مي دادند كه مردم بم ناراضي هستند. بسياري از مردم بم دچار مشكلات رواني شده اند.
چرا
به علت زندگي در اين ساختمانها. يكي از دلايلي كه ذكر مي كردند اين بود كه مي گفتند مردم به دليل اينكه فضايي كه برايشان ايجاد شده مطلوب فرهنگ بومي و سنتي مردم بم نيست . نمي توانند بپذيرند اين فضا را. دچار مشكل روحي شده اند.
يعني آقايان مهندسان رفته اند در بم سوئيت 45 متري با آشپزخانه اوپن ساخته اند
متاسفانه بله . كارهايي كرده اند كه اصلا به بافت بومي و سنتي منطقه نمي خورد.
خوب اين كارها را همين مهندسان مشاوري كه تحت نظر آقاي سعيدي كيا بوده اند انجام داده اند.
من نمي توانم سئوال شما را جواب بدهم . اما اتفاقي كه افتاده مردم بم خوشحال نيستند.
اين حرف شما معنايش اين است كه مهندسان ايراني در بم نتوانسته اند نمره قبولي بگيرند. مهندسان شهرساز ايراني خيلي ضعيف عمل كرده اند. يك شهر را نتوانستند مطابق اقليم سنتي و بومي بسازند. اين سئوال را از سر تاسف مي پرسم . معماري ايران اينقدر عقب مانده شده كه نتوانستند در يك شهري مثل بم ساختمان مطابق با سليقه هاي بومي و سنتي مردم بسازند
من فكر نمي كنم مهندسان شهرساز ما مشكل داشته اند.
من از نزديك شاهد جلسات استادان دانشگاه بودم . من در جلسات آنها شركت مي كردم . ازدانشگاه اصفهان دانشگاه تهران ساير دانشگاه ها حضور داشتند. چطور نتوانستند...
نمي توانيم بگوييم معماري و شهرسازي ايران عقب است . معماران ما در دنيا برجسته هستند. جايزه مي گيرند. بنابراين معماران شهرساز ما از نظر علمي در دنيا عقب نيستند.
پس چرا نتيجه كارشان غلط از آب درآمده است
به نظر من 2 تا مسئله هست . طرح جامع همان پيشنهاد قبلي شما لازم است . طرح جامع نداريم . علاوه بر طرح جامع مديريت هم لازم است . البته طرح جامع روي كاغذ دارند. تا بگويي طرح جامع مي گويند اين طرح جامع . ولي مديريت نداريم . مديريت غلط و بد در بم باعث شده كه مشكلات عديده در بم پديد بيايد. مردم بم ناراضي هستند. مردم ايران مخصوصا مردم بم شان و جايگاه ويژه اي داشتند. آمار خودكشي در بم بسيار بالاست . افسردگي در بم بالا رفته . آمار اعتياد در بم بسيار بالاست .
آخرين باري كه بم رفتيد كي بود
2 سال پيش بم را از نزديك ديدم . اما همه اخبار بم را دنبال مي كنم .
الان وضعيت بم چگونه است
آخرين گزارشهاي دريافتي من مي گويد كه مردم بم به مراقبتهاي حقوقي و قانوني و اقتصادي نيازدارند.
دكتر مهدي زارع كيست
دكتر مهدي زارع معاون پژوهش و فناوري سرپرست مركز ملي پيش بيني زلزله دانشيار زلزله شناسي مهندسي پژوهشكده زلزله شناسي است . او داراي دكتراي زلزله شناسي مهندسي از دانشگاه گروبنل فرانسه داراي كارشناسي ارشد رشته زمين شناسي مهندسي دانشگاه تربيت مدرس و كارشناسي زمين شناسي با رتبه اول در سال 1369 از دانشگاه تهران است .
سوابق مهندسي
.1 مدير پروژه با اكتشاف ژئوفيزيكي مس سرچشمه كرمان (1380 ـ1381 ) .
.2 مدير پروژه تهيه نقشه هاي برآورد سريع شدت زلزله جمعيت هلال احمر (مركز آموزش و تحقيقات جمعيت هلال احمر) (1379 ـ1380 )
.3 مدير پروژه تهيه بانك داده هاي زلزله ايران (مركز ملي داده هاي علوم زمين ) (1380 ـ1383 ) .
سوابق اجرايي
.1 مدير گروه زلزله شناسي مهندسي (از سال 1384 تا 1387 )
2 . رئيس پژوهشكده زلزله شناسي (از بهمن ماه سال 1384 تا آبانماه 1386 )
.3 معاون پژوهش و فناوري پژوهشگاه (از آبانماه 1386 تاكنون )
.4 سرپرست مركز ملي پيش بيني زلزله پژوهشگاه (از آبانماه 1386 تاكنون )
عضويت
.1 عضو شوراي پژوهشگاه
.2 عضو و دبير هيات مميزه كميته ارتقا پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله دانشهاي بنيادي هوا و فضا و اقيانوس شناسي
برخي از آثار منتشره
1 ـ تاليف كتاب مقدمه اي بر زلزله شناسي كاربردي ـ منتشر شده در پژوهشگاه ـ 1384
2 ـ تاليف و تدوين جزوه زلزله شناسي مهندسي مربوط به درس زلزله شناسي مهندسي و تحليل خطر زلزله ـ منتشر شده در پژوهشگاه ـ 1379
3 ـ تاليف كتاب تحليل خطر زمين لرزه ـ دردست انتشار در پژوهشگاه 1387
4 ـ ترجمه كتاب مفاهيم تحليل خطر زمين لرزه ـ دردست انتشار در پژوهشگاه 1387
متاسفانه اشتباه شده . نبايد در شمال سعادت آباد اجازه ساخت و ساز مي دادند
از كن تا سوهانك روي گسل زلزله است
تمام آئين نامه هاي دولتي مي گويند روي گسل نبايد اجازه تجمع جمعيت بالا و ساخت و ساز داده شود
4 سال و 2 ماه قبل از وقوع زلزله بم در استانداري كرمان سخنراني كردم وگفتم : اگر در بم زلزله بيايد اتفاقي مثل طبس در بم تكرار خواهد شد
 

کد; 4590
گروه: مصاحبه