دكتر محمد قنادي رييس پژوهشگاه علوم فنون هسته‌اي سازمان  دوشنبه 16 آذر 88 با خبرنگار روزنامه واشنگتن پست به گفت و گو نشست و به سؤالات مطروحه در حوزه فعاليت‌هاي پژوهشگاه در زمينه توليد راديوداروها و ادامه كار راكتور پاسخ گفت.

دكتر قنادي با معرفي 8 پژوهشكده پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌اي كه در زمينه‌هاي راديوداروها، كشاورزي هسته‌اي، پزشكي هسته‌اي، چرخه سوخت هسته‌اي، ليزر، اپتيك، فيوژن، فيزيك پلاسما، مواد هسته‌اي، پرتودهي محصولات صنعتي و برخي استفاده‌هاي صلح‌آميز ديگر فعاليت دارند به تاريخچه پزشكي هسته‌اي در جهان اشاره كرد و گفت: يكي از مهم‌ترين استفاده‌هاي صلح آميز انرژي هسته‌اي، پزشكي هسته‌اي است. بيش از 50 سال است كه در جهان فعال شده است اما 20 سال است كه به مقياس صنعتي رسيده است. اكنون سالانه 18 ميليون نفر در آمريكا، 12 ميليون نفر در اروپا، 550000 نفر در استراليا و 850000 نفر در ايران از پزشكي هسته‌اي استفاده مي كنند.

دكتر قنادي در ادامه با معرفي تكنسيم 99mبه عنوان يك راديوايزوتوپ با ارزش گفت: بيش از 80 درصد موارد براي تشخيص انواع بيماري هاي سرطان‌هاي استخوان و بيماري‌هاي حاد قلبي از تكنيسيم استفاده مي كنند. اين راديودارو كه بسيار مفيد است قبل از سال 2007 به صورت ژنراتور يا موليبدن تكنيسيم از خارج وارد مي‌شدو پس از آماده سازي در سازمان به مراكز پزشكي هسته‌اي سراسر كشور ارسال مي شد و با اينكه مقدار تكنيسيم وارداتي كافي نبود از اگوست 2007 كشورهاي خارجي واردات اين راديوداروي مفيد را به كشور ممنوع كردند. از اين تاريخ ما توليد راديوايزوتوپ‌ها را با حجمي بالا در سازمان شروع كرديم.

دكتر قنادي با تأكيد بر اينكه اخيرا" در پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌اي روي تحقيق و توسعه راديوداروها كار مي‌شود ادامه داد: ما يك راكتور تحقيقاتي 5 مگاواتي داريم كه در زمينه تحقيقات هسته‌اي، توليد راديوداروها، تحقيقات دانشگاهي و آموزش فعاليت دارد. به همين دليل و پس از تحريم تصميم گرفته شد كه اين ژنراتور مفيد براي مصارف كشور توليد شود. از اين رو از اكتبر 2007 همه تكنسيم مورد نياز كشور را در پژوهشگاه توليد مي‌كنيم. بيش از 100 مركز پزشكي هسته‌اي و 10000 نفر از مردم با بيماري‌هاي مختلف به صورت هفتگي از تكنسيم ساخت داخل استفاده مي‌كنند. راكتور تحقيقاتي اكنون فعال بوده و 5/5 روز در هفته كار مي‌كند. در حاليكه قبل از 2007 غالبا براي تحقيقات و آموزش استفاده مي‌شد.

دكتر قنادي با اشاره به عدم دريافت هر گونه كمك از كشورهاي خارجي گفت: راديوايزوتوپ‌ها و كيت‌هاي راديودارويي ديگري نيز در اين مركز توليد مي‌شود و مادامي كه سوخت براي راكتور داشته باشيم، راديوايزوتوپ تكنيسيم را خودمان توليد مي‌كنيم.

دكتر قنادي در خصوص مهم‌ترين راديوداروهايي كه در راكتور توليد مي‌شود اظهار داشت: راديوداروهايي مثل يد 131 كه براي تشخيص و درمان سرطان تيروئيد به كار مي‌رود را نيز توليد كرده‌ايم كه بيش از 200 نفر در هفته با اين راديودارو معالجه        مي شوند. اين راديودارو قبل از تحريم نيز در مقياس كمتر توليد مي‌شد اما اكثرا" از كشورهاي ديگر وارد مي‌شد. پس از تحريم 2007 در كنار تكنسيم و موليبدن، يد 131 نيز توليد مي‌شود. همچنين راديوداروهاي ديگري همچون فسفر 32 و ايريديم 192 را توليد مي‌كنيم. البته بيشتر پروژه‌هاي راديودارويي (مانند موليبدن) از پروژه‌هاي دانشجويي آغاز شدند

دكتر قنادي در ادامه افزود: ما در دو سال گذشته در توليد راديوداروهاي درماني حاوي ساماريوم 153 و رنيوم 186 فعال بوده ايم كه آزمون هاي حيواني و انساني خود را پشت سر گذاشته‌اند و اميدواريم به زودي در مقادير بالا براي بيمارستان‌ها ارسال شوند. اين راديوداروها در اصل براي تسكين درد استخوان‌ها در متاستازها به كار مي‌روند. اين اولين بار است كه اين راديوداروها در كشور توليد مي‌شوند.

دكتر قنادي در ارتباط با ديگر راديوداروهايي كه در پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌اي توليد مي‌شود افزود: ما راديوداروهايي نيز داريم كه با سيكلوترون كرج توليد مي‌شوند. در ميان اين راديوداروها، گاليوم 67، تاليوم 201، كريپتون 81m، مس 61 و 64 و اينديوم- 111 راديوايزوتوپ‌هايي هستند كه با سيكلوترون توليد مي شوند و بيشتر آنها براي تشخيص به كار مي‌روند ولي به اندازه تكنيسيم استفاده نمي شوند. زيرا اين راديوداروها گران تر هستند و از طرفي تكنيسيم براي تشخيص بيشتر از 15-10 نوع بيماري استفاده مي‌شود. گاليوم 67 براي تومورهاي بافت نرم ، تاليوم براي بيماري‌هاي قلبي، اينديوم براي انواع سرطان ها به فرم  نشاندار و كريپتون براي اسكن ريه و مس 61 و 64 براي اسكن PET به كار مي روند. FDG نيز ديگر راديودارويي است كه با سيكلوترون توليد مي‌شود و براي تشخيص PET استفاده مي شود.

دكتر قنادي اضافه كرد: علاوه بر اين فعاليت‌ها پژوهشگاه در زمينه تجهيزات توليد و استفاده از اين راديوداروها مانند اسكن PET و spect ، مونيتور و آشكارسازها كار مي‌كند. اما مشكل اصلي در حال حاضر اتمام سوخت راكتور تحقيقاتي تهران است كه يا بايد سوخت را توليد كنيم يا بخريم در حاليكه با مشكلات سياسي مواجه شده است.

دكتر قنادي در زمينه توانايي پژوهشگاه براي توليد سوخت راكتور تهران و اثرات توقف توليد راديوداروها گفت: توليد سوخت 20 درصد كار مشكلي نيست و مي‌توان آن را توليد نمود، زيرا فناوري آن موجود است. اما اگر نتوان راديوداروها را توليد نمود، بيش از 10000 نفر در هفته در ايران بدون دارو مي‌مانند و بسياري از آنها از عوارض عدم تشخيص به موقع بيماري ها رنج خواهند برد و خصوصا" دو راديوداروي يد 131 و تكنيسيم 99m در اين زمينه بسيار مهم هستند.

رييس پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌اي در خصوص اينكه با وجود گذشت 16 سال از تهيه سوخت راكتور از كشور آرژانتين، سوخت آن به اتمام نرسيده است گفت: پيش از 2007 اين راكتور با تمام ظرفيت فعاليت نمي‌كرد. معمولا يك روز يا ساعاتي را در هفته فعاليت داشت كه اگر با شرايط كنوني كار مي‌كرد مدت‌ها پيش سوخت آن تمام شده بود. در حال حاضر از سال ديگرراكتور نيازمند سوخت جديد است. و دو انتخاب بيشتر نداريم. يا بايد از خارج سوخت مورد نياز وارد گردد و يا توليد شود. اگر اين كار انجام نشود راكتور بايد خاموش شود.

دكتر قنادي در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه اگر تحريم‌ها ادامه يابد، شما چه مي‌كنيد؟ پاسخ داد: اگر تحريم‌ها ادامه يابد مردم آسيب مي‌بينند در حاليكه بيماري مردم بايد تشخيص داده شود و معالجه گردد. چه تفاوتي ميان ايراني و انگليسي، فرانسوي و ديگران در اين زمينه وجود دارد. دارو دقيقا همچون غذاست. آيا اگر در انگليس ببينند كسي در حال مرگ است كمكش نمي‌كنند؟

دكتر قنادي ادامه داد: ما نمي‌توانيم اين راديوداروها را از خارج هم وارد كنيم. زيرا به دليل تحريم‌ها دراختيار ما قرار نمي‌دهند و اگر هم بخواهند اين كار را انجام دهند به دليل ظرفيت محدود توليد جهاني امكان واردات زياد آن هم وجود ندارد .

دكتر قنادي در خصوص عمر راكتور و كارايي آن گفت: ما با كارشناسان آژانس بين‌المللي انرژي اتمي جلساتي در مورد راكتور و راديوداروها داشتيم. برخي مي‌گويند اين راكتور بسيار قديمي است. در حاليكه طبق مستندات آژانس در دنيا بسياري از راكتورهاي تحقيقاتي در كانادا، بلژيك، هلند، انگليس و آفريقاي جنوبي 50 تا 40  سال است كه فعاليت مي‌كنند.. كارشناسان گفتند اين راكتور براي از رده خارج كردن بسيار جوان است. و اگر بتوان آن را مديريت كرد مي‌تواند سال‌ها فعاليت كند. ما اگر بتوانيم سوخت آن را تهيه كنيم حداقل 20 سال ديگر مي‌تواند فعاليت كند. دكتر قنادي همچنين در زمينه به روز كردن فن‌آوري موجود در راكتور تهران گفت: ما تجهيزات مختلف آن را به روز كرده‌ايم و اكنون تنها مشكل ما سوخت آن است كه به يك مسأله سياسي تبديل شده است.

دكتر قنادي در پاسخ سؤالي مبني بر ارتباط ميان راكتور تحقيقاتي تهران و توليد سلاح‌هاي هسته‌اي تأكيد كرد: ما با اين راكتور 5 مگاواتي تحقيقاتي كار مي‌كنيم و هر كسي كه كمترين اطلاعي از علوم هسته‌اي داشته باشد مي‌داند كه ارتباطي بين راكتور و تسليحات هسته اي وجود ندارد. تسليحات هسته‌اي تأسيساتي مي‌خواهد كه بسيار پيچيده است و ما نداريم. ما با اين راكتور راديوداروهاي مورد نيازمردم كه بسيار حياتي هستند را تهيه مي‌كنيم و در زمينه تحقيقات دانشگاهي و آموزش فعاليت مي‌كنيم.

دكتر قنادي در پايان در خصوص توليد كمتر راديوداروها گفت: اگر از راكتور با قدرت كمتري استفاده كنيم، راديوداروي كمتري توليد مي‌كنيم وبراي بيماران كافي نخواهد بود. در حال حاضر راديوداروها به اندازه مصرف كشور توليد مي شوند. اما اگر بتوانيم نصف راديوداروهاي مورد نيازمان را از خارج وارد كنيم، مي توانيم راكتور تحقيقاتي را با نصف قدرت فعال كنيم. اما مسأله اصلي اين است كه موليبدن به ما نمي‌دهند.
 

کد; 4332
گروه: مصاحبه