اميردريادار حبيب‌الله سياري ، فرمانده نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران بر اين باور است كه نيروي تحت فرمانش، توانسته در بخش‌‌هاي مختلف سطحي، زيرسطحي و... با انجام ماموريت‌هاي موفق، جمهوري اسلامي ايران را به عنوان كشوري قدرتمند در منطقه معرفي كند.

اميردريادار سياري در گفتگويي كه به مناسبت هفتم آذرماه، روز ملي نيروي دريايي با «جام‌جم» انجام داد در خصوص موارد مهمي چون وضعيت دفاعي كشور در خليج فارس و حضور قدرتمند نيروي دريايي در مبارزه با دزدان دريايي در خليج عدن و... مباحث مختلفي را مطرح كرد كه مي‌خوانيد.

جايگاه نيروي دريايي ارتش از نظر پيشرفت در تجهيزات و فناوري روز در بين ديگر نيروهاي ارتش چگونه است؟

پيشرفت‌ها در نيروي دريايي با ديگر نيروها تفاوت‌هايي دارد، ساخت يك وسيله دريايي زمان خاص خود را مي‌برد.

تفاوت تجهيزات در نيروي دريايي با ديگر نيروها اين است كه امكان دارد آن نيروهاي ديگر سريع‌تر به نتيجه برسند، اما نيروي دريايي با توجه به فناوري و تجهيزاتي كه در اين نيرو استفاده مي‌شود، پيچيدگي بيشتري دارد. به علت پيچيدگي تجهيزات، تصور بر اين است كه پيشرفت‌هاي نيروي دريايي دير به دير اتفاق مي‌افتد. به هر حال بايد گفت، به لحاظ پيشرفت و رسيدن به فناوري روز، نيروي دريايي در جايگاه اول قرار دارد.

برخي رسانه‌هاي خارجي اعتقاد دارند در مانورهايي كه صورت مي‌گيرد، تجهيزات و ادوات قديمي و فرسوده به كار مي‌رود. آيا اين نظر درست است يا طرح اين مسائل به دليل جنگ رواني دشمن عليه ايران است؟

وقتي عنوان مي‌كنيم كه ناوشكن سبلان امروز در دريا حضور دارد، رسانه‌ها با مراجعه به كتاب‌ها و ورق زدن تاريخ مي‌بينند كه اين ناوشكن مثلا 35 سال دارد و همين ناوشكن در نبرد نابرابر با استكبار جهاني، مورد اصابت هم قرار گرفته است. لذا اين رسانه‌ها انتظار ندارند اين ناوشكن با ضرباتي كه خورده، در پهنه درياها حضور داشته باشد.

درست است كه ناوشكن سبلان قديمي است، اما يگان شناور دريايي تنها ظاهر قضيه نيست، بلكه اصل يگان شناور دريايي تجهيزاتي است كه روي يگان شناور نصب شده است. يك يگان شناور سيستم‌هاي مختلفي دارد كه شامل سلاح، رانش موشك، ارتباطات، مخابرات، سيستم‌هاي اطلاعاتي و... است. هنر ما اين است كه در طول ساليان گذشته موفق شديم تمام اين سامانه‌ها را به‌روز كنيم، يعني سامانه روي يگان‌ شناور نصب شده، با فناوري روز دنيا برابري مي‌كند. بنابراين نقل اين گفتار از طريق رسانه يك نوع جنگ رواني عليه ماست و قطعا اظهارات آنها درست نيست.

با توجه به حضور نيروهاي آمريكايي در خليج‌فارس، نيروهاي ايراني از لحاظ حفاظتي و دفاعي در چه وضعيتي قرار دارند؟

طبق قوانين درياها، هركسي مي‌تواند در آب‌هاي آزاد حضور داشته باشد؛ به طوري كه نيروهاي ايراني امروز در خليج عدن و حتي ديگر جاهاي دنيا حضور دارند. البته براساس قوانين،‌ هركس كه در آب‌هاي آزاد حضور دارد، مجاز نيست به آب‌هاي مرزي و سرزميني كشوري نزديك شده و در آن دخالت كند.‌ به هرحال مرز آب‌هاي داخلي، مرز سرزميني، انحصاري، اقتصادي، منطقه‌اي و... كاملا مشخص است و براي عبور و مرور در هريك از اين مرزهاي آبي، قوانين مشخص در دنيا تدوين شده است.

بنابراين ناوگان هر كشور منطقه‌اي يا فرامنطقه‌اي امروز در خليج‌فارس و تنگه‌هرمز يا درياي عمان يا هر جاي ديگر وجود دارد كه اين مساله صرفا به دليل قوانين درياي آزاد است، اما به هيچ عنوان به آنها اجازه داده نمي‌شود كه كوچك‌ترين تعرضي به مرزهاي كشور ديگري از جمله كشور جمهوري اسلامي ايران داشته باشند.

آيا نيروي دريايي ما، قدرت بازدارندگي دشمنان را دارد؟

بله دقيقا، مرزهاي آبي كشور تماما توسط يگان‌هاي شناوري كه به صورت 24 ساعته در زير سطح آب و بر سطح آب در حال گشت هستند و با توجه به گستردگي مرزها و سيستم‌هاي راداري، اطلاعاتي و پاسگاه‌هاي اطلاعاتي مرزها كاملا تحت كنترل ما قرار دارند و هيچ‌كس با اين شيوه اجازه ورود به آب‌هاي سرزميني ما را ندارد.

در روز چند ناو، زيردريايي و ... از مرزهاي آبي ما پاسداري مي‌كنند؟

ما در شمال و در سواحل خليج فارس و درياي عمان مرز دريايي بسيار گسترده‌اي داريم. ما براساس مرزها و محدوده‌ها گشت‌هاي مختلفي را طراحي مي‌كنيم كه با توجه به اهميت نقاط و حضور ديگران در اين محورها، هميشه يگان‌هاي شناور سطحي و زيرسطحي ما بايد حاضر باشند. محورها براي ما مشخص است و خودمان مي‌دانيم كه بايد در كجا حضور پيدا كنيم. ما شب و روز در مرزها حضور داريم. البته گشت‌هاي هوايي ما نيز به طور مرتب در حال گشتزني هستند و اگر مورد مشكوكي ديده شود آن را گزارش مي‌كنند و به آن رسيدگي خواهد شد. بنابراين گشت‌هاي ما در هوا، دريا و زير دريا به صورت شبانه‌روزي برقرار است.

مقابله با دزدان دريايي يكي از مسائل جديد درياهاست كه ظاهرا جمهوري اسلامي ايران هم در اين زمينه به صورت جدي وارد شده است. در اين مبارزه چند ناو اعزام شده و آيا ايران حضور چشمگيري در منطقه عدن دارد؟

خليج عدن و تنگه باب‌المندب، درياي سرخ و در انتهاي آن كانال سوئز و مديترانه و از شمال اقيانوس هند و تنگه هرمز و از شرق هم تنگه مالاكا كه بين اندونزي و مالزي واقع است، از اهميت بالا و استراتژيك در دنيا برخوردارند. در اين مناطق طي سال بالاي 30 هزار كشتي تجاري و نفتكش تردد مي‌كنند و اقتصاد دنيا به اين رفت و آمدها بستگي دارد. يكي از آبراهه‌هاي مهم دنيا در بحث اقتصادي، محدوده شمال اقيانوس هند و درياي عمان است كه به صورت يك مثلث ترسيم مي‌شود و در راس آن تنگه هرمز، در شرق تنگه مالاكا و غرب آن تنگه باب‌المندب است. اين مناطق از اهميت بالايي براي عبور و مرور كشتي‌هاي حامل نفت و كالاهاي مهم اقتصادي برخوردارند. اگر اتفاقي در منطقه و خللي در امنيت آن بروز كند، مطمئنا اقتصاد دنيا لطمه خواهد ديد كه جمهوري اسلامي ايران هم از اين امر مستثنا نخواهد بود، چون بيشتر كالاهاي ما نيز از طريق خليج عدن به درياي مديترانه فرستاده مي‌شود.

بالاي 90 درصد تجارت دنيا از طريق دريا صورت مي‌گيرد. چون حمل و نقل كالا از اين طريق راحت‌تر و ارزان‌تر است و باتوجه به اين‌كه سه چهارم كره زمين را آب فراگرفته سريع‌تر مي‌توان به تمام دنيا دسترسي پيدا كرد. حدود 500 هزار كشتي در دنيا از همين معابر عمومي و آبراهه‌ها به جابه‌جايي كالاها و تجارت مشغولند. پس اهميت تجارت از طريق دريا بر كسي پوشيده نيست. براين اساس اگر امنيت دريا و بخصوص خليج عدن و ... از بين برود قطعا همه صدمه مي‌بينند.

كسي كه دزدي دريايي را پشتيباني و ايجاد كرده هدفش اين بوده كه امنيت منطقه را خدشه‌دار كند. حدود 2 سال است كه اين اتفاق در منطقه خليج عدن در حال رخ دادن است. سازمان ملل طي يك قطعنامه، درخواست كرد تمام كشورهايي كه قادرند در اين منطقه حضور يابند و امنيت خطوط كشتيراني را برقرار كنند، در منطقه حاضر شوند. حدود 20 تا 25 كشور دنيا در منطقه حاضر شدند و اعلام آمادگي كردند و با اعزام يگان‌هاي شناور جنگي خود، مشغول انجام وظيفه شدند.

در اين ماموريت از جمله كشورهايي كه اعلام آمادگي خود را به سازمان ملل گزارش كرد جمهوري اسلامي ايران بود ما كه اين اقدام كشور ما مورد توجه سازمان‌هاي بين‌المللي نيز قرار گرفت.

در اين ماموريت اختلاف ما‌ با ديگر كشورهايي كه در اين منطقه حاضر شده بودند در اين بود كه آنان تحت يك فرماندهي مشترك به نام سي.تي.اف 152، كه معمولا از ناوگان پنجم آمريكا يا ناتو دستور مي‌گيرند، انجام وظيفه مي‌كنند. اما جمهوري اسلامي ايران حضورش در منطقه مستقل بوده و از طريق نيروي دريايي و ارتش دستور كار مي‌گيرد. زماني كه ما به صورت رسمي كار خود را در اين منطقه آغاز كرديم، فروردين امسال بود و تا الان نيز به صورت مستمر در منطقه حضور داريم. از زمان آغاز ماموريت 4 ناوگروه به منطقه اعزام شده كه با تعويض همديگر، منطقه را پوشش دادند.

مدت دريانوردي اين ناوها حداقل 2 ماه و حداكثر 3 ماه بوده كه تعداد زيادي از كشتي‌هاي تجاري خودي و نفتكش جمهوري اسلامي ايران اسكورت شدند.

البته در انجام اين ماموريت‌ها همه كشتي‌هايي كه از منطقه عبور كردند و سالم به منطقه رسيدند حتما مورد اسكورت نيروي دريايي قرار گرفتند و اگر اتفاقي رخ داده قطعا به علت بي‌توجهي كشتي تجاري نسبت به قوانين و مقرراتي بوده كه ناوهاي جمهوري اسلامي ايران برايش وضع كردند. براساس قوانين ما، كشتي‌هاي تجاري بايد در نقطه‌اي قرار گيرند كه بتوانند اسكورت شوند. طول اسكورت ما 1200 كيلومتر است كه بعد از عبور، منطقه امن است.

در سال جاري خوشبختانه اتفاقي نيفتاد، چون تمامي كشتي‌ها به دستورات توجه كردند. ما در اين منطقه نزديك به 10 مورد درگيري شديد با دزدان دريايي داشتيم كه به وسيله قايق‌هاي تندرو، ناوشكن و بالگردهاي حاضر در منطقه به آنها حمله كرديم و دزدان مجبور به فرار شدند. جمهوري اسلامي همچنين با استقرار تيم‌هاي عمليات ويژه روي كشتي‌هاي تجاري، آنها را اسكورت مي‌كند.

در حال حاضر هم چهارمين ناوگروه كه شامل ناوهاي البرز و بوشهر است به همراه30 تيم عمليات ويژه در منطقه حضور دارند.

حضور جمهوري اسلامي ايران در منطقه خليج عدن باعث شده سازمان جهاني دريانوردي در لندن توسط دبير اين سازمان، 4 لوح تقدير براي ناوگروه‌هاي اول جمهوري اسلامي ايران به رئيس سازمان بنادر و كشتيراني در لندن اهدا كند. اين لوح‌هاي تقدير مربوط به ناوگروه بوشهر، البرز، بندرعباس و نقدي است كه به دليل برقراري امنيت مورد تقدير قرار گرفته‌اند.

آيا اين حضور قرار است ادامه پيدا كند؟
سازمان جهاني دريانوردي به خاطر حضور جمهوري اسلامي ايران در منطقه خليج عدن 4 لوح تقدير به كشورمان اهدا كرده است

بله. يكي از وظايف و ماموريت‌هاي ارتش جمهوري اسلامي ايران حفظ خطوط مراسلاتي خودي است و بر اين مبنا امنيت كشتي‌هاي تجاري مان را كه دچار خطر مي‌شوند تامين مي‌كنيم. حدود 30‌كشوري كه در منطقه عدن حضور دارند از كشورهايي هستند كه كشتي‌هاي تجاري آنها از طريق اين منطقه تردد مي‌كنند و همه مي‌خواهند كه امنيت خطوط تجاري خود را برقرار كنند.

البته ما علاوه بر ايجاد امنيت براي كشتي‌هاي خودي، امنيت كشتي‌هاي ديگر دنيا را نيز كه اعلام نياز كردند برقرار كرديم.

آيا اين اقدام به لحاظ اقتصادي به صرفه است يا اين كه تنها بعد نظامي دارد؟

اين مساله از نظر اقتصادي به صرفه است، چون اگر امنيت خطوط تجاري از بين رود، كشتي‌‌هاي تجاري با آن همه كالا به سرقت مي‌روند و چرخ اقتصاد ديگر قادر به حركت نخواهد بود.

برخي از تحليلگران خارجي عقيده دارند جمهوري اسلامي ايران تمايل دارد كه در آب‌هاي آزاد هم حضور پيدا كند تا قدرت نظامي خود را به دنيا نشان دهد.‌ آيا اين‌طور است؟

سال گذشته، حدود 5 سفر دريايي به جنوب سريلانكا داشتيم كه اين موضوع نشان مي‌دهد ما قبل از اين صحبت‌‌ها هم در آب‌‌هاي آزاد حضور داشته‌ايم. به هر حال ما در آب‌‌هاي آزاد دنيا مي‌توانيم حضور داشته باشيم، چون يك قدرت منطقه‌اي هستيم و بايد در اين مناطق باشيم.

آيا حضور نيروهاي ما در خليج عدن به لحاظ نظامي هم هست يا تنها مساله بحث تجاري است؟

قطعا حضور در آب‌‌هاي آزاد دنيا نشان‌دهنده اقتدار يك كشور است. به اهتزاز درآوردن پرچم يك كشور در آب‌‌هاي آزاد (به اصطلاح نيروهاي دريايي Flag show) از جمله كشور جمهوري اسلامي ايران مي‌تواند اقتدار را به همراه داشته باشد.

آيا امكان دارد كه هر كشوري به صورت نامحسوس و زيرسطحي هم در آب‌‌هاي آزاد حضور داشته باشد؟

بله، در آب‌هاي آزاد هر كشوري مي‌تواند به صورت زيرسطحي هم حضور داشته باشد.

پس امكان اين كه جمهوري اسلامي ايران زيرسطحي در آب‌هاي آزاد حضور پيدا كند منتفي نيست؟

قطعا بدون اشكال است.

آيا در خليج عدن هنگام برقراري امنيت مشكلي با ديگر قدرت‌ها نداشتيد؟

خير. چون اين اقدام يك ماموريت تعريف شده با هدفي مشترك است. به هر حال قوانين بين‌المللي بر درياها حاكم است. در آب‌هاي آزاد شما با انواع و اقسام كشتي‌ها متعلق به ممالك دنيا مواجه مي‌شويد كه فرمول و قواعدي براي آنها موجود است و بايد آنها را مدنظر قرار داد.

براي حفاظت از آبراه مهم خليج فارس و تنگه هرمز، نيروي دريايي چه ماموريتي دارد و آيا هنگام خطر و تهديد دشمن امكان دارد از اين تنگه به عنوان يك اهرم فشار استفاده كرد؟

تنگه‌ها قوانين خود را در رفت و آمدها دارند و عبور هر كس يا هر چيزي مي‌بايد مطابق با قوانين و مقررات آن تنگه باشد. بنابراين تمام اقدامات داراي حساب و كتاب خاص خود است. به هر حال چون در اين منطقه كشورهاي فرامنطقه‌اي در نزديكي مرزهاي دريايي ما حضور دارند، موظف هستيم تمام حركاتشان را كنترل كنيم. مطمئنا هيچ‌كس به خود اين اجازه را نمي‌‌دهد كه بخواهد به مسير و خطوط كشتيراني مربوط به ما در منطقه ضربه بزند، اما استفاده و بهره‌برداري از كانال‌هاي بين‌‌المللي، قوانين خود را دارد.

با توجه به اين‌كه 60 درصد تجارت نفت از اين تنگه صورت مي‌گيرد، چنانچه تهديدات عليه ايران تشديد شود، آيا امكان استفاده از اين تنگه به عنوان اهرم فشار وجود دارد؟

ما از همه فرصت‌هايي كه در اختيار داريم در هر نقطه‌اي متناسب با تهديدات بايد استفاده كنيم. قطعا هر جا فرصتي براي حفاظت از منافعمان وجود داشته باشد، از آن بهره خواهيم گرفتم.

با توجه به اين‌كه در شمال و جنوب كشور دريا داريم، وضعيت تجهيزات نظامي ما بويژه موشك‌هاي ساحل به درياي كشور را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

هنر ما اين است كه اول دشمن را خوب بشناسيم كه خوشبختانه اين هنر را داريم و بخوبي آنها را شناسايي كرده‌ايم. ما راهكار دشمن را بخوبي بررسي كرده‌ايم كه اين اقدام وظيفه هر فرد نظامي است.

هر نظامي بايد منطقه و دشمن و نقاط قوت و ضعف آن را بخوبي بشناسد و بر مبناي نقاط ضعف برنامه‌‌ريزي داشته باشد.

ما با توجه به نقاط ضعف دشمن برنامه‌ريزي داريم و آنچه كه مورد نياز است در ابعاد مختلف زيرسطحي، سطحي، هوا و ساحل به دريا را كسب كرده‌ايم و آماده اجراي عمليات در صورت تهديد هستيم.

نقاط ضعف دشمنان ما در چيست؟

هر دشمن به هر بزرگي و با هر قدرتي نقاط ضعفي دارد كه هر قدر دشمن بزرگ‌تر باشد، نقاط ضعفش نيز بزرگ‌تر است.

برخي فكر مي‌كنند هر قدر دشمن بزرگ‌ باشد و تجهيزات وسيع و گسترده‌اي داشته باشد، امكان ندارد نقطه ضعف داشته باشد، اما ما مي‌گوييم هر دشمني به هر بزرگي ولو با تجهيزات گسترده، قطعا داراي نقطه‌ضعف‌هاي بزرگي است كه البته بايد نقاط ضعف را پيدا كرد و روي آن دست گذاشت. ما دقيقا بر مبناي نقاط ضعف دشمن برنامه‌ريزي داريم و بر همان اصول، تجهيزات خود را آماده كرده‌ايم.

بحث تهديدات عليه مراكز هسته‌اي ايران گاهي به گوش مي‌رسد. نيروي دريايي براي حفاظت از مناطق هسته‌اي كشور كه به آب‌هاي كشور نزديك هستند، چه تمهيداتي دارد؟

كساني كه ادعاهاي واهي دارند، هيچ كاري نمي‌توانند بكنند، قطعا در بحث دفاع از مراكز حياتي و حساس كشور، برنامه‌هاي مختلفي پيش‌بيني شده و يگان‌هاي متفاوتي مسوول هستند.

رزمايش‌هايي كه صورت مي‌گيرد و شاهد آن هستيم، نمونه‌اي از كارهايي است كه انجام مي‌شود و در قسمتي كه كار مربوط به نيروي دريايي باشد، پيش‌بيني‌ها در بحث‌هاي عملياتي صورت گرفته است.

اين سوال در ذهن مردم وجود دارد كه رزمايش‌هايي كه صورت مي‌گيرد، چه تاثيري در بازدارندگي، هماهنگي و تجهيز نيروهاي نظامي دارد؟

در طول سال، آمادگي‌هايي براي نيروهاي مسلح برنامه‌ريزي مي‌شود و بايد به خاطر آموزش‌ها، اقدامات عملي نيز انجام شود.

عملياتي شدن آموزش‌ها به برنامه‌ريزي براي يك رزمايش منجر مي‌شود. در انجام هر رزمايشي، تبادل تجربه و دانش صورت مي‌گيرد و نيرو و تجهيزات در وضعيت‌هاي مختلفي قرار مي‌گيرند تا خود را آزمايش كنند. در هر رزمايشي، وضعيت با شرايط عملي و واقعي سنجيده مي‌شود تا تجربه نيروها ارتقا يابد و البته سلاح و تجهيزات نيز ميزان كارايي‌شان را نشان مي‌دهند.

به هر حال، رزمايش يك نوع تمرين براي نيرو و تجهيزات و ايجاد هماهنگي‌هاست ولي در نهايت اين اقدام به نوعي نشان دادن اقتدار است. از آنجا كه ما در كشورمان راهبرد خود را دفاعي و مبتني بر بازدارندگي مشخص كرده‌ايم، بايد در رزمايش‌‌ها اين توان را به نمايش بگذاريم تا همه بدانند اگر بخواهند حركتي عليه كشور انجام دهند، چه چيزي عايد آنها خواهد شد.

برخي مخالفان جمهوري اسلامي عقيده دارند تجهيزاتي كه به نمايش درمي‌آيد، واقعي نيست يا درخصوص آنها مبالغه مي‌شود. آيا اين تصور درست است؟

اين يك عمليات رواني است. قطعا هيچ‌كس از دشمن انتظار دوستي ندارد و دشمن قطعا قصد دارد كه دستيابي به هر فناوري را زيرسوال ببرد. اين كه در كشورمان پيشرفت‌هاي زيادي در عرصه سلاح و تجهيزات داشته‌ايم، كسي نمي‌تواند ناديده بگيرد.

كساني كه به قول رهبر معظم انقلاب، پروژه‌ ايران‌هراسي را راه مي‌اندازند، از يك طرف دستيابي ايران به آنچه مي‌خواهد را رد مي‌كنند و از طرف ديگر، آن را بزرگ جلوه مي‌دهند.

وقتي مساله را بزرگ مي‌كنند، مي‌خواهند پروژه‌ ايران هراسي راه بيندازند و وقتي كوچك مي‌كنند، قصد دارند بگويند كه هيچ اقدامي انجام نشده است. وقتي اين موارد را كنار هم مي‌گذاريم، مي‌بينيم كه دشمن، كار دشمني خودش را انجام مي‌دهد.

آيا انجام رزمايش‌‌ها موجب التهاب در منطقه نمي‌شود؟

ايران در انجام رزمايش‌هايش در ابتدا اعلام مي‌كند كه اقداماتش با پيام صلح و دوستي براي كشورهاي منطقه است كه به اين نظر، اعتقاد و ايمان داريم. ما به همه اعلام كرديم كشورهاي منطقه مشتركات زيادي با يكديگر دارند و براي ايجاد امنيت، نيازي به حضور بيگانگان وجود ندارد و حضور بيگانگان در منطقه، موجبات ناامني را فراهم كرده است.

صنعت دريايي ما در بخش زيرسطحي و سطحي و رزمي در چه وضعيتي است؟

ما توان رزمي خوبي داريم، منتها در بخش تجهيزات بايد خود را روزبه‌روز و با توجه به فناوري دنيا هماهنگ كنيم. ساخت زيردريايي از توان بسياري از كشورها خارج است و تنها تعدادي قادر به توليد اين فناوري هستند كه شكرخدا الان در كشور اين توان به وجود آمده است. بنابراين در بحث علمي تجربه، دانش و ساخت، امروز ما به وضعيت خوبي رسيديم و اين از افتخارات كشور است كه صنايع دريايي مربوط به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح با همكاري دانشگاه‌هاي كشور توانسته‌‌اند به افتخارات زيادي دست يابند.

كشورهاي حاشيه درياي خزر به حضور نيروهاي آمريكايي در اين دريا راضي نيستند اما ظاهرا كشور آذربايجان به دليل توافق نظامي با آمريكا قرار است اجازه حضور به اين كشور را در اين دريا بدهد. نظر شما چيست؟

از توافقات كشورهاي حاشيه درياي خزر است كه كشورهاي فرامنطقه‌اي در اين دريا نباشند كه خوشبختانه كشتي‌هاي غيرخودي در اين دريا حضور نداشته‌اند.

برگرفته از روزنامه جام جم

فاطمه اميري
 

کد; 4203
گروه: مصاحبه, پدافند عامل, امنیتی