به گزارش موج، سازمان ملل متحد اين هفته هشدار داد، يک ميليارد گرسنه در جهان وجود دارد که اين آمار تقريباً در 40 سال گذشته بي‌سابقه بوده است. اين آمار نشان مي‌دهد، سازمان ملل در تحقق اهداف هزاره خود براي به نصف رساندن شمار گرسنگان جهان بين سال‌هاي 2000 تا 2015 ميلادي تقريباً با شکست مواجه شده است.

هرچند شرکت رايانه‌اي بيل گيتس 120 ميليون دلار براي کمک به توسعه محصولات کشاورزي اختصاص داد و هشت کشور صنعتي جهان (گروه هشت) تابستان امسال تعهد خود را نسبت به اختصاص 20 ميليارد دلار در بخش توسعه کشاورزي ابراز کرد، اما تقويت اين بخش به تلاش بيشتري نياز دارد، زيرا طبق آخرين پيش بيني‌هاي سازمان ملل متحد، جمعيت جهان در سال 2050 ميلادي به بيش از 9 ميليارد نفر خواهد رسيد که بيش از سه برابر جمعيت کنوني است و براي تأمين نيازهاي غذايي چنين جمعيت هنگفتي به رشد 70 درصدي توليدات کشاورزي نياز هست.

گفته مي‌شود، مجموعه‌اي از دلايل باعث شده که جهان با وضع کنوني غذا مواجه شود. خشکسالي استراليا در دو سال قبل و بحران اقتصادي و نقش اعتبارات مالي در آن که کشورهاي جهان را وادار به خريد مواد غذايي از بازارهاي جهاني کرده است، از جمله عوامل جدي تأثيرگذار در اين بخش است. اينها عواملي هستند که در کوتاه مدت تأمين نيازهاي غذايي جهان را تحت تأثير قرار داده‌اند، اما مسايل ديگري نيز وجود دارند که در بلند مدت بر روي اين بخش تأثيرگذار بوده است.

از جمله اين عوامل، مي‌توان به کاهش بلند مدت سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در بخش کشاورزي، تغيير رويکرد از غذا به سوخت و پديده «انقلاب سبز» ‌اشاره کرد که از دهه 1960 ميلادي ظهور يافته است.

بحران غذا همچنين در گرو برخي مسايل ديگر بوده است که از جمله آنها، کاهش فزاينده اراضي کشاورزي در برخي کشورها مانند ژاپن است که با وجود جمعيت زياد فقط به 8 درصد از اراضي قابل کشت و آب غيرآلوده دسترسي دارد.

تأثير تغييرات آب و هوايي را نيز نمي‌توان در اين بحران ناديده گرفت، به ويژه آن که برخي پيش‌بيني‌ها نشان مي‌دهد پديده گرم شدن زمين، بهره‌وري کشاورزي را در آفريقا تا پايان قرن حاضر، تا 30 درصد کاهش خواهد داد.

از سوي ديگر، همزمان با کاهش عرضه، تقاضا، رشد سريعي را طي مي‌کند. به گمان برخي، اين افزايش به دليل رشد جمعيت جهان است، اما نمي‌توان تغيير در عادات غذايي افراد را همزمان با مرفه شدن جوامع ناديده گرفت.

متأسفانه، براي توليد معادل فقط يک کيلوگرم گوشت، به توليد چند کيلوگرم غلات نياز هست. از اين رو، ترديدي نيست که تقاضاي غلات در کشورهاي در حال توسعه در سال‌هاي آينده با رشد سريعي مواجه خواهد بود. اين عامل، سرمايه‌گذاران را بــه لحاظ اخلاقي دچار سردرگمي مي‌کند، اما در عين حال فرقي براي آنها نمي كند.

در اين خصوص گمان مي‌رود قيمت مواد غذايي روند صعودي را شاهد باشد. جالب اين که، از زمان افزايش قيمت‌ها در ماه مارس، قيمت مواد خوراکي نظير غلات از اين قاعده مستثني بوده است.

برخي معتقدند، بايد بين گمانه زني‌ها درباره افزايش قيمت کالاها و سرمايه‌گذاري در يکي از چند شرکتي که نقش کليدي در افزايش بهره‌وري کشاورزي را بر عهده دارند، تمايز قائل شد. به نظر مي‌رسد سرمايه‌گذاري در بخش تجهيزات کشاورزي، کود شيميايي، آبياري و غيره آسانتر است، زيرا تقويت بهره‌وري بايد اتفاق بيفتد و اين به آنچه ممکن است اتفاق بيفتد و ضرورتاً رخ نمي‌دهد (يعني بازار حجيم مملو از اقلام خوراکي) ارجحيت دارد.

با اين همه، به نظر مي‌رسد سرمايه‌گذاري بر روي سهام تک تک اقلام کشاورزي يا تأسيس صندوقي براي سرمايه‌گذاري گزينشي بر روي اين محصولات، نسبت به حمايت انفعالي از اوضاع غذا، روشي ماهرانه‌تر است.‏

در همين زمينه همچنين بانك استاندارد چارترد در تازه‌ترين گزارش خود اعلام كرد، به علت كمبود توليد مواد غذايي، افزايش جمعيت و كمبود منابع آبي، خاورميانه و شمال آفريقا با خطر كمبود مواد غذايي روبرو خواهد شد. ‏

به گزارش فارس، گرچه قيمت جهاني مواد غذايي نسبت به اواسط 2008 كاهش داشته است، ولي قيمت مواد غذايي نسبت به اواسط 2002 بيش از 80 درصد رشد نشان مي‌دهد. افزايش هزينه توليد محصولات كشاورزي و كاهش سرمايه‌گذاري در اين بخش به همراه رشد فزاينده تقاضاي مواد غذايي، كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا را با بحران كمبود مواد غذايي روبرو خواهد كرد.

كشورهاي عربي خاورميانه براي تأمين مواد غذايي مورد نياز خود در سال‌هاي آينده با چالش‌هاي زيادي روبرو خواهند بود.

بر اساس اين گزارش، دوران دسترسي به مواد غذايي ارزان قيمت به پايان رسيده است و كشورهاي منطقه بايد براي تأمين مواد غذايي مورد نياز، واردات بيشتري انجام دهند. كشورهاي عربي منطقه مجبورند براي تأمين مواد غذايي مورد نياز، منابع نفت و گاز خود را بفروشند.

خاورميانه و شمال آفريقا با كمبود شديد منابع آبي روبرو است و كشورهاي منطقه با رشد روزافزون جمعيت مواجه هستند. سازمان ملل پيش‌بيني كرد، جمعيت جهان از 6 ميليارد و 800 ميليون نفر كنوني با 35 درصد رشد به بيش از 9 ميليارد و 100 ميليون نفر تا سال 2050 خواهد رسيد. بنابراين جهان نياز به افزايش 70 درصدي توليد محصولات كشاورزي نسبت به توليد سال 2005 ـ 2007 خواهد داشت.

در اين صورت توليد جهاني غلات بايد 43 درصد معادل 900 ميليون تن افزايش يابد و توليد گوشت نيز بايد 74 درصد معادل 200 ميليون تن افزايش يابد.

فائو نيز اعلام كرد، جهان تا سال 2050 به 9 تريليون و 700 ميليارد دلار سرمايه‌گذاري در بخش كشاورزي نياز دارد. پيش‌بيني مي‌شود جمعيت آفريقا در اين مدت يك ميليارد نفر افزايش يابد. جمعيت آسيا و خاورميانه نيز تا سال 2050 بيش از يك ميليارد و 100 ميليون نفر افزايش خواهد يافت. به عنوان مثال جمعيت يمن در سال‌هاي 1950 تا امروز شش برابر افزايش يافته و به بيش از 24 ميليون نفر رسيده است. اين رقم تا سال 2050 به بيش از 60 ميليون نفر خواهد رسيد.

كمبود منابع آبي كشورهاي منطقه را با چالش‌هاي جدي روبرو كرده است. ميزان مصرف آب در كشورهاي منطقه بسيار بالاتر از منابع قابل دسترس است. ميزان مصرف آب در عربستان و امارات 10 برابر منابع قابل دسترس است. اكثر كشورهاي خاورميانه تا سال2025 با خطر كمبود آب روبرو خواهند شد.

كمبود آب به معناي كاهش توليد محصولات كشاورزي خواهد بود. كشورهاي خاورميانه هم اكنون بخش مهمي از محصولات كشاورزي كه به آب زيادي نياز دارند را وارد مي‌كنند. كشورهاي منطقه هم اكنون 50 درصد غلات موردنياز خود را از طريق واردات تأمين مي‌كنند. عربستان از دهه 1980 ميلادي برنامه استقلال مواد غذايي خود را آغاز كرده است و از سال 1992 به ششمين صادر‌كننده بزرگ گندم جهان تبديل شد. نكته مهم اينكه مصرف آب در بخش كشاورزي كشورهاي منطقه به هيچ وجه بهينه و اقتصادي نيست. گرچه بهبود شرايط آب و هوايي موجب افزايش توليد جهاني محصولات كشاورزي در جهان شده است و اين مسأله كاهش قيمت‌ها را در پي داشته، ولي توليد شكر و دانه‌هاي روغني استثنا است.

براساس اين گزارش، كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا در بلند مدت وابستگي بيشتري به واردات مواد غذايي خواهند داشت.

وزارت كشاورزي آمريكا اعلام كرد، خاورميانه و شمال آفريقا امسال به ترتيب 71، 58 و 39 درصد برنج، ذرت و گندم مورد نياز خود را وارد خواهد كرد. اين منطقه هر سال 50 ميليون تن گندم مصرف مي‌كند كه از اين لحاظ رتبه سوم جهان را در اختيار دارد.

مصرف برنج منطقه نيز هر سال به 8 ميليون تن مي‌رسد. مصرف روغن‌هاي نباتي در منطقه نيز از سال 2001 تاكنون 10 درصد رشد داشته است. از لحاظ تئوري كشورهاي منطقه مي‌توانند تا سال 2030 از لحاظ توليد گندم خودكفا شوند. توليد گندم كشورهاي منطقه تا سال 2030 هر سال 3 درصد افزايش خواهد يافت و رشد مصرف نيز تقريباً ثابت خواهد بود.

برگرفته از روزنامه اطلاعات

کد; 4021
گروه: سلامت, مدیریت بحران