به گزارش موج، از‎ ‎نظر تاريخي هر سرمايه گذاري در هر يک از بخش‌هاي اقتصادي، چه از جانب بخش دولتي و‎ ‎چه بخش خصوصي، به نوعي بر فضاي سرزمين تاثيرگذار است. از آغاز تهيه برنامه‌هاي‎ ‎ميان‌مدت توسعه اقتصادي اجتماعي (حدود 60 سال قبل)، در هر بخش اقتصادي تلاش شده است تا‎ ‎سرمايه‌گذاري‌ها با بررسي، مطالعه و محاسبات دقيق‌تري انجام شوند‎.

‎با تداوم‎ ‎حرکت برنامه‌ريزي، طيف گسترده سرمايه‌گذاري‌هايي که در قالب برنامه‌هاي توسعه انجام‎ ‎مي شد، بر روند تحولات منطقه‌اي الگوي سکونت و سازمان‌يابي فضايي توسعه آثار جدي بر‎ ‎جا مي‌گذاشت، ليکن همچنان در بررسي‌ها، مطالعات و محاسبات اقتصادي برخورد با ابعاد‎ ‎منطقه‌اي و سرزميني سرمايه گذاري‌ها کمتر مورد توجه قرار مي‌گرفت‏‎.

‎تا اواسط دهه‎ ‎پنجاه شمسي، تهيه طرح‌هاي کالبدي براي هدايت روند توسعه مراکز جمعيتي، در قالب طرح‎ ‎هاي جامع شهري، يگانه جريان شناخته شده و سازمان يافته‌اي بود که در عرصه مقولات‎ ‎برنامه‌ريزي و مديريت سرزميني فعاليت داشت‎.‎

در آن هنگام يعني حدود سي سال پيش در‎ ‎کنار اين جريان، تجربه جديدي در محيط برنامه ريزي کشور، تحت عنوان آمايش سرزمين‎ ‎آغاز شد. اين تجربه با تعيين اهداف بلند مدت کشور، خطوط کلي توزيع جمعيت و فعاليت،‎ ‎يا به عبارت ديگر، الگوي کلان اسکان جمعيت و ساختار فضايي کلي اقتصاد را در تعامل‎ ‎با يکديگر طراحي و از تعميم آن به تصوير مرحله سازمان يافتگي توسعه فضايي يا چشم‎انداز بلند‌مدت آمايش سرزمين دست يافت. بعد از آن در چارچوب اين چشم انداز، نقش و‎ ‎وظايف اصلي و جهت‌گيري‌هاي راهبردي توسعه شهرهاي عمده پيشنهاد شد. اين تجربه‎ ‎بالقوه مي‌توانست تبديل به جريان جديدي در عرصه مديريت سرزمين شود و اميد مي‌رفت در‏‎ ‎تعامل و پيوند با تجربه قبلي، چارچوب‌ها و بسترهاي مناسب تري را براي توسعه شهري و‎ ‎منطقه‌اي فراهم سازد.

به گفته مجيد مخدوم، استاددانشکده محيط زيست دانشگاه تهران از‎ ‎سال 1355 برنامه آمايش سرزمين در ايران با انتشار گزارش‌ها و نقشه‌هاي مرحله پايه‎ ‎آمايش سرزمين آغاز شد. پس از پيروزي انقلاب، در سال‌هاي 1362 و 1364 دفتر آمايش‏‎ ‎سازمان برنامه و بودجه وقت، آن برنامه را به هنگام و اسلامي كرد و دوباره در پنج جلد‎ (حاوي گزارش‌ها و نقشه‌هاي وضع موجود و خط مشي آينده براي افق 1381 آينده) منتشر‎ ‎کرد. در همان سال (1364) مرحله دوم آمايش سرزمين (طرح آمايش مناطق) شروع شد. نکته‎ ‎قابل توجه آن است که در سال 1364 دفتر آمايش سازمان برنامه و بودجه وقت بررسي براي تهيه‏‎ ‎طرح آمايش مناطق را با روش مکتب اروپايي که فقط بر حسب اطلاعات اقتصادي اجتماعي‎ ‎انجام مي‌شود، آغاز كرد‎.‎

براساس اين تقسيم بندى، چهار سطح برنامه‌ريزى را مى‌توان از‎ ‎هم تفکيک کرد‎.‎



‏1‏‎ـ ‎ خرد 2ـ کلان 3ـ توسعه 4ـ آمايش

هرکدام از سطوح فوق نيز‎ ‎مشخصات و ويژگى‌هاى خاصى دارند که آمايش را از ساير سطوح تفکيک مى‌کند. اهداف تعيين‎ ‎شده در برنامه ريزى‌هاى سطوح مختلف حاکى از جايگاه بالاى آمايش به عنوان چارچوب‎ ‎توسعه بلندمدت کشور و در واقع راهنماى تدوين ساير سطوح برنامه‌ريزى است.

بهره ورى‎ ‎از منابع و ظرفيت‌هاى اقتصادى و اجتماعى و محيطى سرزمين، هدف اصلى آمايش سرزمين است‎ ‎که ساير اهداف سطوح توسعه، کلان و خرد را نيز دربر مى گيرد، در واقع رسيدن به هدف‎ ‎آمايش در يک افق بلندمدت بيست ساله مستلزم رسيدن به اهداف برنامه‌هاى پنج ساله،‎ ‎سالانه، بخشى و منطقه‌اى است و ضرورى است جهت گيرى اين برنامه‌ها در زمينه اهداف‎ ‎آمايش صورت گيرد‎.‎

امروزه در برنامه‌ريزي‌هاي خرد و کلان اجرايي، در نظر گرفتن‎ ‎آمايش امري طبيعي است. آمايش سرزمين طرحي عظيم و مبتني بر اصول اقتصادي، جغرافيايي‎ ‎و اجتماعي است و بديهي است اجراي درست و اصولي اين طرح و لحاظ کردن آن در برنامه‎ريزي‌هاي کشور با ايجاد موقعيت‌هاي شغلي و مسکن نقش به‌سزايي در جلو گيري از مهاجرت‌ها‎ي استاني خواهد داشت و گام موثر ديگري در توسعه کشور است‎.

‎تحولات سريع اقتصادي، اجتماعي و جمعيتي در کشور در خلال ‎سال‌هاي گذشته و استمرار آن در سال‌هاي آينده موجب ژرف‌انديشي در تمامي حوزه‌ها از‎ ‎جمله مباحث مرتبط با ساماندهي و توزيع بهينه فعاليت‌ها در غالب طرحهاي آمايشي در‎ ‎پهنه سرزمين مي‌شود که بايد در برنامه پنجم توسعه به آن پرداخته و بستر‌ها و‎ ‎زمينه‌هاي مناسب براي اين منظور تدبير شود.

قطعا نگاه يکسويه و تاکيد صرف بر توسعه‎ ‎فعاليت‌ها در پهنه سرزمين مي‌تواند مسائل و مشکلات متعددي را از جنبه اقتصادي،‎ ‎سياسي، ناهنجاري‌هاي اجتماعي و در نهايت زيست محيطي با توجه به تحولات جمعيتي کشور‎ ‎و ضرورت تامين نيازها به همراه داشته باشد‎.

‎بايد متذکر شد گذار از جامعه نيمه‎ ‎صنعتي مبتني بر صادرات مواد خام به جامعه صنعتي مبتني بر صادرات مواد و محصولات با‎ ‎ارزش افزوده بالا و همچنين صادرات فناوري‌هاي برتر، هزينه‌هايي اقتصادي، اجتماعي و‏‎ ‎زيست محيطي را به همراه دارد، ليکن توجه به ملاحظات آمايش سرزمين در برنامه پنجم با‎ ‎رويکردي عمل‌گرايانه و همچنين حمايت سطوح مختلف تصميم سازي و تصميم گيري به مانند‎ ‎سنوات گذشته خصوصا برنامه چهارم توسعه، مي‌تواند بسياري از هزينه‌هاي اين گذار را‎ ‎کاهش داده و به‌صورت بهينه، متوازن و عادلانه فعاليت‌ها و امکانات را در پهنه کشور‎ ‎توزيع كند و قابليت‌ها و توانمندهاي بالقوه به فعل درآيند. بنابر اين ضروري است‎ ‎که در برنامه پنجم از يکسو مسائل و مشکلاتي که در خلال سال‌هاي گذشته فراروي آمايش‏‎ ‎سرزمين قرار داشته، شناسايي شده است و رويکردهاي متناسبي با توجه به شرايط اقتصادي، اجتماعي‎ ‎کشور براي پيشبرد اهداف آمايش در برنامه پنجم براي دستيابي به آرمان‌ها و اهداف‎ ‎چشم انداز تبيين شود‎.

‎اهميت اين طرح باعث شد تا وزارتخانه‌هاي مختلف و نهاد‎هاي اجرايي خود را ملزم به قدم برداشتن درخصوص تحقق و پيشرد طرح آمايش بدانند‎.

‎در اين ميان وزارت صنايع ومعادن با تدوين طرح آمايش صنعت و معدن و سپس‎ ‎راه اندازي پرتال جامع طرح آمايش صنعت و معدن توجه خود را نسبت به اين مقوله نشان‎ ‎داد‎.

‎منظور از طرح آمايش صنعت و معدن، طرح ايجاد تعادل و توازن در توسعه صنعتي و‎ ‎معدني کشور با بهره‌گيري از امکانات و قابليت‌هاي متنوع و توجه به امکانات‎ ‎بالقوه و بالفعل منابع انساني و طبيعي و زير ساختي استان‌هاي مختلف کشور است‎.

‎در طرح آمايش صنعت ومعدن با توجه به رويکرد سند چشم‌انداز بيست ساله مبني بر‏‎ ‎توسعه همه جانبه کشور به ويژه توسعه اقتصادي با تاکيد بر عدالت اجتماعي وهمچنين‎ ‎برقراري تعادل و توازن منطقه‌اي در سرمايه گذاري‌هاي جديد، تقويت سهم صنايع با‎ ‎فناوري‌هاي پيشرفته و داراي ارزش افزوده بالا، بهبود نرخ بهره وري و کاهش نرخ‏‎ ‎بيکاري و تورم در کشور،در نظر است که برنامه توسعه سرمايه‌گذاري‌هاي صنعتي و معدني‎ ‎ويژه‌اي بر پايه آمايش و با اتکا به مزيت‌هاي نسبي،طبيعي و منطقه‌اي را با‎ ‎فراهم‌سازي حمايت‌ها و بسترها و زير ساخت‌هاي توسعه‌اي و از طريق تشويق و ترغيب‎ ‎سرمايه‌گذاران بخش خصوصي و تعاوني به سرمايه‌گذاري در دستور کار قرار گيرد‎.‎

از‎ ‎جمله مشخصه‌هاي بارز اين طرح ارائه بسته‌اي کامل براي تسهيلات صنعتي و معدني است که‎ ‎تقريبا تمامي متقاضيان را با هر نوع در خواستي پوشش مي‌دهد. هدفمند بودن ارائه‎ ‎تسهيلات با توجه به نياز‌هاي منطقه‌اي و امکانات استان‌ها و کم کردن فاصله سرانه‏‎ سرمايه‌گذاري صنعتي از ديگر مشخصه‌هاي اين طرح است‎

برگرفته از روزنامه اطلاعات

کد; 3850
گروه: زیرساخت